1مشروع خياطةProjet de couture

مشروع خياطة فالمغرب (فالدار، ورشة ولا مناولة): شنو خاصك قبل ما تبدا، وشحال خاصك تدخل فالنهار؟Atelier de couture au Maroc (à domicile, atelier ou sous-traitance) : que faut-il avant de démarrer, et combien encaisser par jour ?

كتبها وراجعها: Rédigé et vérifié par عادل مفتاح، مستشار تمويل وتطوير المقاولات، مؤسس مقاولةAdil Miftah, conseiller en financement et développement d’entreprise, fondateur de Mokawala

من الدار: المقاول الذاتي يقدر يحط النشاط فالسكن ديالو إلا ما عندوش محل (القانون 114-13).À domicile : l’auto-entrepreneur peut domicilier l’activité chez lui s’il n’a pas de local (loi 114-13).
بطاقة الصانع: عبر السجل الوطني للصناعة التقليدية، بدبلوم ولا 3 سنين ديال الممارسة.Carte d’artisan : via le Registre National de l’Artisanat, avec diplôme ou 3 ans de pratique.
المناولة للمصدرين: عقد مكتوب، وCNSS للخدامة خلال شهر.Sous-traitance export : contrat écrit, et CNSS des salariés sous 1 mois.

تقدر تبدا الخياطة من الدار: قانون المقاول الذاتي (114-13، المادة 3) كيسمح ليك تحط النشاط فالسكن ديالك إلا ما عندكش محل، والدار الرئيسية ما كتتحجزش على ديون النشاط. السقف 500,000 درهم فالعام للأنشطة الحرفية، والضريبة 0.5% من رقم المعاملات. واش الخياطة كتبان بهاد الاسم فلائحة الأنشطة: خاصها تتأكد عند التسجيل. بطاقة الصانع كتجي من التسجيل فالسجل الوطني للصناعة التقليدية (القانون 50-17)، بدبلوم ولا شهادة ديال 3 سنين ديال الممارسة، وكتعطيك الحماية الاجتماعية. إلا فتحتي ورشة، الجماعة هي لي كتقرر: فسلا، الخياطة كتحتاج غير تصريح. المناولة للمصدرين كتطلب عقد مكتوب، وCNSS لأي خدام. الخطر الكبير: كليان واحد. والحاسبة كتعطيك شحال خاصك تدخل فالنهار. مقاولة كتوجد دراسة الجدوى من 6,000 درهم.Vous pouvez démarrer la couture chez vous : la loi 114-13 sur l’auto-entrepreneur (art. 3) permet de domicilier l’activité dans sa résidence à défaut de local, et la résidence principale est insaisissable pour les dettes de l’activité. Plafond : 500 000 DH par an pour les activités artisanales, impôt de 0,5 % du chiffre d’affaires. L’intitulé exact « couture » dans la liste des activités est à confirmer à l’inscription. La carte d’artisan découle de l’inscription au Registre National de l’Artisanat (loi 50-17), avec diplôme ou attestation de 3 ans de pratique, et ouvre la protection sociale. Pour un atelier, c’est la commune qui décide : à Salé, la couture relève d’une simple déclaration. La sous-traitance pour les exportateurs exige un contrat écrit et la CNSS pour tout salarié. Le grand risque : un seul client. Le calculateur donne le chiffre à encaisser par jour. Mokawala réalise l’étude de faisabilité dès 6 000 DH.

حسب شحال خاصك تدخلCalculez votre chiffre nécessaire الشروط كاملةToutes les conditions

500,000درهم: سقف المقاول الذاتي للأنشطة الحرفيةDH : plafond AE pour les activités artisanales

0.5%الضريبة على رقم المعاملات (حرفي)impôt sur le CA (artisanal)

3سنين ديال الممارسة بلا دبلوم (السجل الوطني)ans de pratique sans diplôme (RNA)

−3.9%صادرات الملابس الجاهزة فـ2025 (مكتب الصرف)exportations de vêtements confectionnés en 2025 (Office des changes)

2حاسبة مجانيةCalculateur gratuit

شحال كيكلفك المشروع، وشحال خاصك تدخل فالنهار باش تغطي المصاريف؟Combien coûte le projet, et combien encaisser par jour pour couvrir les charges ?

الأرقام لي فالخانات غير مثال، بدلهم بالعروض والأثمنة ديالك.Les chiffres des champs sont de simples exemples : remplacez-les par vos devis et vos prix.

الماكينات: ماكينة الخياطة، السورجي، المكواة، الطاولة ديال التفصال… (درهم)Machines : piqueuse, surjeteuse, fer, table de coupe… (DH)

تجهيز البلاصة: الضو، الرفوف، المراية… (درهم)Aménagement : éclairage, rangements, miroir… (DH)

الضمانة ديال الكراء (0 إلا خدمتي فالدار) (درهم)Caution du local (0 si à domicile) (DH)

الثوب، الخيط والعقاد الأولين (درهم)Tissus, fils et fournitures de départ (DH)

الأوراق والتسجيل ومصاريف أخرى (درهم)Formalités et frais divers (DH)

المساهمة ديالك (%)Votre apport (%)

الفايدة السنوية (%) حسب العرضTaux annuel (%) selon l’offre

مدة القرض (شهر)Durée du crédit (mois)

كراء المحل فالشهر (0 إلا فالدار) (درهم)Loyer par mois (0 si à domicile) (DH)

الأجور + CNSS فالشهر (درهم)Salaires + CNSS par mois (DH)

الضو والما فالشهر (درهم)Électricité et eau par mois (DH)

مصاريف ثابتة أخرى فالشهر (الصيانة، التنقل، التيليفون، AMO ديالك…)Autres charges fixes/mois (entretien, transport, téléphone, votre AMO…)

شحال كتدخل فالنهار: التفصيل، الإصلاحات ولا ثمن القطعة فالمناولة (درهم)Encaissement par jour : sur-mesure, retouches ou prix à la pièce en sous-traitance (DH)

أيام الخدمة فالشهرJours travaillés par mois

الهامش (%) من بعد الثوب والخيط والعقاد (فالمناولة الثوب غالبا من عند الكليان)Marge (%) après tissu, fil et fournitures (en sous-traitance le tissu est souvent fourni)

شحال من شهر ديال المصاريف بغيتي تخلي احتياط؟Réserve de trésorerie (mois de charges)

الاستثمار كاملInvestissement total0

المساهمة ديالك فالاستثمارVotre apport sur l’investissement0

القسط ديال القرض فالشهرÉchéance mensuelle du crédit0

المصاريف الثابتة فالشهر (مع القسط)Charges fixes par mois (échéance incluse)0

الهامش فالشهرMarge mensuelle0

الفرق فالشهر (قبل الضريبة)Écart mensuel (avant impôt)0

خاصك تدخل فالنهار باش تغطي المصاريفEncaissement journalier pour couvrir les charges0

الاحتياط ديال الخزينةRéserve de trésorerie0

شحال خاصك فجيبك فالبداية (المساهمة + الاحتياط)À mobiliser au départ (apport + réserve)0

حساب تقريبي: ما فيهش الضريبة (0.5% من رقم المعاملات للمقاول الذاتي فالنشاط الحرفي)، الإهلاك، ولا الشهور الضعيفة. فالمناولة، حسب بالأجل لي كيخلصك فيه الكليان، ماشي غير بالثمن. والأجر ديال الخدامة ما يكونش تحت الحد الأدنى للأجور (SMIG).Estimation : hors impôt (0,5 % du CA pour l’AE artisan), amortissement et mois creux. En sous-traitance, comptez aussi le délai de paiement du client, pas seulement le prix. Les salaires ne peuvent être inférieurs au SMIG.

3الشروط القانونيةConditions légales

من الدار حتى الورشة: الوضعية، بطاقة الصانع، الجماعة وCNSS.De la maison à l’atelier : statut, carte d’artisan, commune et CNSS.

الوضعية القانونيةLe statut

المقاول الذاتي: سقف 500,000 درهم للحرفي، بلا سجل تجاري وبلا محاسبة. واش الخياطة كتدخل بهاد الاسم فاللائحة، خاصها تتأكد على ae.gov.ma.Auto-entrepreneur : plafond 500 000 DH en artisanat, sans registre du commerce ni comptabilité. L’intitulé « couture » dans la liste est à confirmer sur ae.gov.ma.

السجل الوطني للصناعة التقليديةRegistre National de l’Artisanat

التسجيل على rna.gov.ma: البطاقة الوطنية، صورة، ودبلوم ولا شهادة ديال 3 سنين ديال الممارسة. الأجل القانوني 30 يوم، كيتجدد مرة وحدة.Inscription sur rna.gov.ma : CIN, photo, et diplôme ou attestation de 3 ans de pratique. Délai légal de 30 jours, renouvelable une fois.

الجماعة (إلا فتحتي محل)La commune (si local)

كل جماعة عندها القرار ديالها. فسلا (القرار 319)، الخياطة العصرية والتقليدية فالقائمة (أ): وصل بتصريح، ماشي ترخيص.Chaque commune a son arrêté. À Salé (arrêté 319), la couture moderne et traditionnelle figure en liste (A) : récépissé de déclaration, pas d’autorisation.

إلا شغلتي خدامةSi vous embauchez

سجل راسك والخدامة فـCNSS خلال شهر من أول تشغيل، وصرح بالأجور كل شهر.Affiliez-vous et immatriculez vos salariés à la CNSS sous 1 mois après la première embauche, puis déclarez les salaires chaque mois.

شنو كيعطيك القانونCe que la loi vous donne

الدار الرئيسية ديال المقاول الذاتي ما كتتحجزش على ديون النشاط (القانون 114-13، المادة 4).La résidence principale de l’auto-entrepreneur est insaisissable pour les dettes de l’activité (loi 114-13, art. 4).
بطاقة الصانع كتعطيك الحماية الاجتماعية (AMO والتقاعد)، التكوين، المعارض، وعروض بنكية مخصصة للحرفيين.La carte d’artisan ouvre la protection sociale (AMO, retraite), la formation, les salons et des offres bancaires dédiées.
المناولة كتكون بعقد مكتوب (مدونة الشغل، المادة 86): الثمن، الأجل، الجودة، وشكون كيعطي الثوب.La sous-traitance se fait par contrat écrit (Code du travail, art. 86) : prix, délais, qualité, fourniture du tissu.
واش التسجيل فالسجل الوطني شرط قبل ما تبدا الخدمة: خاصها تتأكد مع غرفة الصناعة التقليدية ديالك.L’inscription au RNA est-elle exigée avant de démarrer ? À vérifier auprès de votre chambre d’artisanat.

أخطاء كتكلفErreurs qui coûtent

تخدم بوحدك فالدار لشركة وحدة وتحسب راسك مقاول: المادة 8 ديال مدونة الشغل ممكن تعتبرك أجير فالدار.Travailler seule à domicile pour une seule entreprise en se croyant entrepreneur : l’art. 8 du Code du travail peut vous qualifier de salariée à domicile.
تشغل خدامة بلا CNSS: الصندوق كيسجلك بوحدو (d’office)، بأثر رجعي حتى عام.Employer sans CNSS : la Caisse vous affilie d’office, avec effet rétroactif jusqu’à un an.
تقبل المناولة بلا عقد مكتوب ولا أجل ديال الخلاص محدد.Accepter de la sous-traitance sans contrat écrit ni délai de paiement fixé.
تتسجل كمقاول ذاتي فنشاط خدمات بلا ما تتأكد: السقف كينزل لـ200,000 درهم والضريبة كتطلع لـ1%.S’inscrire en AE sous une activité de services sans vérifier : plafond ramené à 200 000 DH et impôt à 1 %.

المناولة للمصدرين: شنو خاصك تعرفSous-traitance pour les exportateurs : à savoir

المصدر هو المقاول الرئيسي. إلا كنتي ماشي مسجل فالسجل التجاري وماشي فـCNSS وطحتي فالعجز، هو لي كيخلص الأجور والتعويضات ديال الخدامة ديالك (المادة 89). لهادشي كيطلبو منك الأوراق.L’exportateur est l’entrepreneur principal. Si vous n’êtes ni au registre du commerce ni à la CNSS et devenez insolvable, il paie salaires et indemnités de vos ouvriers (art. 89). D’où ses exigences de papiers.
AMITH هي الجمعية ديال صناعة النسيج والألبسة، عندها دليل ديال الأعضاء. ما لقيناش عندها شروط رسمية خاصة بالمناولة.L’AMITH est l’association des industries du textile et de l’habillement, avec un annuaire des membres. Aucune condition officielle de sous-traitance trouvée chez elle.
إلا كان المصدر رقم المعاملات ديالو فوق 2 مليون درهم، القانون 69-21 كيحدد الأجل ديال الخلاص فـ60 يوم إلا ما تفاهمتوش، و120 يوم على الأكثر إلا تفاهمتو.Si l’exportateur réalise plus de 2 MDH de CA, la loi 69-21 fixe le délai de paiement à 60 jours sans accord, 120 jours maximum par accord.

المصادر: القانون 114-13 (المواد 1–4، الجريدة الرسمية 6344، 2015)؛ القانون 50-17 والمرسومين 2.21.437 و2.21.991 (rna.gov.ma، mtaess.gov.ma)؛ مدونة الشغل (المواد 8، 86–89، 184، adala.justice.gov.ma)؛ القرار التنظيمي 319 لجماعة سلا (2018)؛ CNSS عبر eRegulations الرباط؛ القانون 69-21 (وزارة الاقتصاد والمالية)؛ amith.ma. تاريخ الاطلاع: 10 أكتوبر 2026.Sources : loi 114-13 (art. 1–4, BO 6344, 2015) ; loi 50-17 et décrets 2.21.437 et 2.21.991 (rna.gov.ma, mtaess.gov.ma) ; Code du travail (art. 8, 86–89, 184, adala.justice.gov.ma) ; arrêté réglementaire 319 de la commune de Salé (2018) ; CNSS via eRegulations Rabat ; loi 69-21 (MEF) ; amith.ma. Consultés le 10 octobre 2026.

4التكاليف والتمويلCoûts et financement

شنو خاص الدراسة تحسب، وكيفاش يتمول المشروع؟Ce que l’étude doit chiffrer, et comment financer le projet

التكاليف (حسب العروض)Les coûts (selon devis)

الماكينات: الخياطة (piqueuse)، السورجي (surjeteuse)، وحسب الخدمة ماكينة البرودي ولا العقاد.Machines : piqueuse, surjeteuse, et selon le métier brodeuse ou machine à boutons.
الطاولة ديال التفصال، المقصات، المكواة، والمانيكان.Table de coupe, ciseaux, fer à repasser, mannequin.
الثوب والخيط والعقاد: فالتفصيل عليك، فالمناولة غالبا من عند الكليان.Tissus, fils, fournitures : à votre charge en sur-mesure, souvent fournis par le client en sous-traitance.
المحل (إلا خرجتي من الدار): الضمانة والكراء والتجهيز.Local (si vous quittez la maison) : caution, loyer, aménagement.
الخدامة وCNSS، الضو، الصيانة ديال الماكينات.Personnel et CNSS, électricité, entretien des machines.
الخزينة ديال الشهور الأولى، خصوصا فالمناولة لي كتخلص من بعد. ما لقيناش ثمن رسمي للماكينات: كلشي حسب العروض.Trésorerie des premiers mois, surtout en sous-traitance payée à terme. Aucun prix officiel des machines trouvé : tout se chiffre sur devis.

ميزانية صغيرة؟ شوف شنو تقدر دير بيهاPetit budget ? Voir ce qui est possible

التمويلLe financement

Damane Intelak (Tamwilcom): ضمانة حتى 80% ديال القرض البنكي حتى 1.2 مليون درهم، للمقاولات لي عمرها 5 سنين ولا أقل، والمقاول الذاتي كيدخل. الطلب كيدوز من البنك.Damane Intelak (Tamwilcom) : garantie jusqu’à 80 % du crédit bancaire jusqu’à 1,2 MDH, entreprises de 5 ans ou moins, auto-entrepreneurs inclus. Demande via la banque.
Start-TPE: حتى 50,000 درهم للخزينة (BFR)، بلا فايدة، من بعد قرض Intelaka لي ما فاتش 300,000 درهم.Start-TPE : jusqu’à 50 000 DH à 0 % pour le BFR, après un crédit Intelaka ≤ 300 000 DH.
قرض المقاول الذاتي: من 10,000 حتى 50,000 درهم فالحساب، ولكن خاص حساب فيه حركة 6 شهور على الأقل: كيصلح لشراء ماكينة زايدة، ماشي للبداية.Crédit auto-entrepreneur : 10 000 à 50 000 DH, mais il faut un compte actif depuis au moins 6 mois : utile pour une machine de plus, pas pour démarrer.
Ilayki Invest: للمقاولات لي كتملكها ولا كتسيرها نساء، ولكن حصة البرنامج بين 1 و5 مليون درهم: كيصلح لمعمل ديال الخياطة، ماشي لورشة صغيرة.Ilayki Invest : pour les entreprises détenues ou dirigées par des femmes, mais la part du programme va de 1 à 5 MDH : adapté à une usine de confection, pas à un petit atelier.
قرض المقاول الذاتيCrédit auto-entrepreneur
شروط Ilayki InvestConditions Ilayki Invest
شروط Damane IntelakConditions Damane Intelak

5السلبيات بصراحةLes risques, franchement

فين كيطيح مشروع الخياطة؟Où un atelier de couture trébuche-t-il ?

كليان واحد: إلا وقف المصدر الطلبيات، الورشة كتوقف. صادرات الملابس الجاهزة نقصات بـ3.9% فـ2025 (28.5 مليار درهم)، وحسب الصحافة بـ5.7% فالستة شهور الأولى ديال 2026.Un seul client : si l’exportateur coupe les commandes, l’atelier s’arrête. Exportations de vêtements confectionnés : −3,9 % en 2025 (28,5 MMDH), et −5,7 % au premier semestre 2026 selon la presse.
الخلاص كيتعطل: فالمناولة كتخلص الخدامة كل شهر، والكليان ممكن يخلصك حتى 60 ولا 120 يوم من بعد.Paiements tardifs : en sous-traitance vous payez vos ouvriers chaque mois, le client peut vous régler à 60 ou 120 jours.
الموسم: القفطان والجلابة كيطلبو بزاف قبل رمضان والعيد والأعراس، وكيضعفو فباقي الشهور. ما لقيناش أرقام رسمية: الدراسة كتحسبها مع الزبناء ديالك.Saisonnalité : caftans et djellabas se vendent surtout avant Ramadan, l’Aïd et les mariages, moins le reste de l’année. Aucun chiffre officiel : l’étude la mesure avec vos clients.
القطاع كيتبدل: حسب خبير، بزاف ديال المقاولات ديال المناولة صغار وفأشغال فيها قيمة مضافة ضعيفة، والضغط ديال الثمن جاي من آسيا.Un secteur sous pression : selon un expert, beaucoup de sous-traitants sont petits et sur des segments à faible valeur ajoutée, face à la concurrence asiatique.

المصادر: مكتب الصرف، المؤشرات الشهرية ديال المبادلات الخارجية (دجنبر 2025)؛ Le360 (2026) للستة شهور الأولى ورأي الخبير؛ القانون 69-21.Sources : Office des changes, Indicateurs mensuels des échanges extérieurs (décembre 2025) ; Le360 (2026) pour le premier semestre et l’avis d’expert ; loi 69-21.

6الدراسةL’étude

قبل ما تشري الماكينات: دراسة كتقول ليك واش الطلبيات كتكفي، وشكون يخلصك وفوقاش.Avant d’acheter les machines : une étude qui dit si les commandes suffisent, qui vous paie et quand.

التشخيصDiagnostic

الوضعية (مقاول ذاتي ولا شركة)، بطاقة الصانع، الجماعة، والتمويل لي يناسبك.Statut (AE ou société), carte d’artisan, commune et financement adapté.

1,000 DH

دراسة الجدوىÉtude de faisabilité

الزبناء، الأثمنة (قطعة، تفصيل، مناولة)، الطاقة ديال الإنتاج، الموسم، والسيناريوهات.Clientèle, prix (pièce, sur-mesure, sous-traitance), capacité de production, saisonnalité et scénarios.

من 6,000 DHDès 6 000 DH

Business plan

للبنك: 5 سنين، القسط، والخزينة شهر بشهر مع الأجل ديال الخلاص.Pour la banque : 5 ans, échéances, trésorerie mensuelle avec les délais de paiement.

من 7,500 DHDès 7 500 DH

بدا بالتشخيص: 1,000 درهمCommencez par le diagnostic : 1 000 DH

الدراسة ما كتضمنش الطلبيات ولا التمويل ولا الربح.L’étude ne garantit ni les commandes, ni le financement, ni le profit. شمن دراسة خاصاك؟Quelle étude vous faut-il ?

أسئلة كتترجع بزافQuestions fréquentes

واش نقدر ندير مشروع خياطة فالدار؟Puis-je lancer un atelier de couture à la maison ?

إيه. قانون المقاول الذاتي (114-13، المادة 3) كيسمح ليك تحط النشاط فالسكن ديالك إلا ما عندكش محل، بشرط تحترم القوانين، والدار الرئيسية ما كتتحجزش على ديون النشاط (المادة 4). إلا غادي تستقبل الزبناء ولا تعلق لوحة، سول الجماعة ديالك: كل جماعة عندها القرار ديالها. فسلا مثلا، فتح محل ديال الخياطة كيحتاج غير تصريح (وصل).Oui. La loi 114-13 sur l’auto-entrepreneur (art. 3) permet de domicilier l’activité dans sa résidence à défaut de local, dans le respect des lois, et la résidence principale est insaisissable pour les dettes de l’activité (art. 4). Si vous recevez des clients ou posez une enseigne, interrogez votre commune : chacune a son arrêté. À Salé par exemple, ouvrir un local de couture demande une simple déclaration (récépissé).

واش خاصني بطاقة الصانع باش نخيط؟Faut-il une carte d’artisan pour coudre ?

بطاقة الصانع كتجي من بعد التسجيل فالسجل الوطني للصناعة التقليدية (القانون 50-17، rna.gov.ma). خاصك البطاقة الوطنية، صورة، ودبلوم ولا شهادة تكوين، ولا شهادة ديال 3 سنين ديال الممارسة. التسجيل كيعطيك الحماية الاجتماعية والبطاقة المهنية. واش هو شرط قبل ما تبدا الخدمة: خاصها تتأكد مع غرفة الصناعة التقليدية ديالك.La carte d’artisan suit l’inscription au Registre National de l’Artisanat (loi 50-17, rna.gov.ma). Il faut la CIN, une photo et un diplôme ou une attestation de formation, ou une attestation de 3 ans de pratique. L’inscription ouvre la protection sociale et la carte professionnelle. Est-elle exigée avant de démarrer ? À vérifier auprès de votre chambre d’artisanat.

كيفاش نخدم بالمناولة مع المصدرين؟Comment travailler en sous-traitance pour les exportateurs ?

مدونة الشغل (المادة 86) كتطلب عقد مناولة مكتوب. إلا شغلتي خدامة، خاصك تسجلهم فـCNSS خلال شهر من أول تشغيل. وإلا خدمتي بوحدك فالدار لشركة، المادة 8 ممكن تعتبرك أجير فالدار ماشي مقاول. الخطر: كليان واحد، والصادرات ديال الملابس الجاهزة نقصات بـ3.9% فـ2025 حسب مكتب الصرف.Le Code du travail (art. 86) exige un contrat de sous-entreprise écrit. Si vous embauchez, immatriculez vos salariés à la CNSS sous 1 mois après la première embauche. Si vous travaillez seule à domicile pour une entreprise, l’art. 8 peut vous qualifier de salariée à domicile plutôt que d’entrepreneur. Le risque : un seul client, et les exportations de vêtements confectionnés ont baissé de 3,9 % en 2025 selon l’Office des changes.

شحال كيكلف مشروع خياطة فالمغرب؟Combien coûte un atelier de couture au Maroc ?

ما كاينش رقم رسمي. التكلفة كتتعلق بعدد الماكينات ونوعها (الخياطة، السورجي، الطاولة ديال التفصال، المكواة)، المحل ولا الدار، الثوب والخيط الأولين، والخزينة ديال الشهور الأولى. دخل العروض لي عندك فالحاسبة باش تعرف شحال خاصك تدخل فالنهار.Il n’existe pas de chiffre officiel. Le coût dépend du nombre et du type de machines (piqueuse, surjeteuse, table de coupe, fer), du local ou de la maison, des premiers tissus et fils, et de la trésorerie des premiers mois. Saisissez vos devis dans le calculateur pour connaître l’encaissement journalier nécessaire.

شحال كتكلف دراسة الجدوى لمشروع خياطة؟Combien coûte l’étude ?

من 6,000 درهم عند مقاولة. التشخيص بـ1,000 درهم، والـbusiness plan للبنك من 7,500 درهم.Dès 6 000 DH chez Mokawala. Diagnostic à 1 000 DH, business plan bancaire dès 7 500 DH.

المصادر: القانون 114-13، القانون 50-17 والسجل الوطني للصناعة التقليدية (rna.gov.ma، mtaess.gov.ma)، مدونة الشغل، جماعة سلا، CNSS، مكتب الصرف، Tamwilcom (Damane Intelak وStart-TPE)، وصفحات مقاولة على Ilayki Invest وقرض المقاول الذاتي. تاريخ الاطلاع: 10 أكتوبر 2026. مراجعة وإعداد: عادل مفتاح.Sources : loi 114-13, loi 50-17 et Registre National de l’Artisanat (rna.gov.ma, mtaess.gov.ma), Code du travail, Commune de Salé, CNSS, Office des changes, Tamwilcom (Damane Intelak et Start-TPE), pages Mokawala Ilayki Invest et crédit auto-entrepreneur. Consultés le 10 octobre 2026. Rédaction : Adil Miftah.