مشروع التجارة الإلكترونية فالمغرب (متجر أونلاين، dropshipping، البيع فالسوشيال ميديا): شنو كيفرض عليك القانون، وشحال خاصك تبيع فالنهار؟E-commerce au Maroc (boutique en ligne, dropshipping, réseaux sociaux) : ce que la loi impose, et combien vendre par jour ?
حق الرجوع: الزبون عندو 7 أيام، والفلوس كترجع فـ15 يوم على الأكثر.Droit de rétractation : 7 jours pour le client, remboursement sous 15 jours maximum.
CNDP: إلا كتجمع سميات وأرقام الزبناء، خاصك تصرح قبل ما تبدا.CNDP : si vous collectez noms et numéros, déclarez avant de démarrer.
السلعة من برا: من 2022 كتخلص الديوانة كيفما كانت القيمة.Marchandise de l’étranger : droits de douane quelle que soit la valeur depuis 2022.
تقدر تبيع أونلاين فالمغرب، والقانون 31-08 كيسميك «تاجر إلكتروني»، واخا تبيع غير فإنستغرام ولا واتساب. شنو كيلزمك؟ فالعرض: سميتك، التيليفون، العنوان، الثمن، أجل ومصاريف التوصيل، وحق الرجوع. الزبون عندو 7 أيام من نهار توصلو السلعة باش يرجعها بلا ما يبرر، وإلا ما أكدتيش ليه هاد المعلومات كتابة كتولي 30 يوم. الفلوس كترجع فـ15 يوم على الأكثر، والتوصيل فـ30 يوم على الأكثر إلا ما اتفقتوش على شي حاجة أخرى. إلا كتجمع سميات وأرقام الزبناء، خاصك تصرح لـCNDP (القانون 09-08)، وبلا تصريح الغرامة من 10,000 حتى 100,000 درهم. كمقاول ذاتي، الضريبة 0.5% من المبيعات حتى 500,000 درهم فالعام، ولكن «التجار المستوردين» ممنوعين من هاد النظام. السلعة لي كتشريها من منصات برا كتخلص الديوانة. الربح الحقيقي كيتحدد بالإشهار، الرجوع، والكوليات لي كيترفضو. الحاسبة كتعطيك شحال خاصك تبيع فالنهار، ومقاولة كتوجد دراسة الجدوى من 6,000 درهم.Vous pouvez vendre en ligne au Maroc ; la loi 31-08 vous qualifie de « cyber-commerçant », même si vous vendez seulement sur Instagram ou WhatsApp. L’offre doit indiquer votre nom, téléphone, adresse, le prix, les délais et frais de livraison et le droit de rétractation. Le client a 7 jours après réception pour retourner sans justification, 30 jours si ces informations ne lui ont pas été confirmées par écrit. Remboursement sous 15 jours maximum, livraison sous 30 jours sauf accord contraire. Si vous collectez noms et numéros, déclarez-vous à la CNDP (loi 09-08) : à défaut, amende de 10 000 à 100 000 DH. En auto-entrepreneur, l’impôt est de 0,5 % des ventes jusqu’à 500 000 DH par an, mais les « marchands importateurs » sont exclus du statut. La marchandise achetée sur des plateformes étrangères paie la douane. La rentabilité réelle dépend de la publicité, des retours et des colis refusés. Le calculateur donne vos ventes journalières nécessaires ; Mokawala réalise l’étude de faisabilité dès 6 000 DH.
حساب تقريبي: ما فيهش الضريبة، الـTVA، الإهلاك، ولا الشهور الضعيفة. دخّل غير المبيعات لي تخلصو فعلا: الكوليا لي ترفضات ولا رجعات ما كتدخلش فلوس، وكتخلص عليها التوصيل.Estimation : hors impôts, TVA, amortissement et mois creux. Saisissez seulement les ventes réellement encaissées : un colis refusé ou retourné ne rapporte rien et coûte la livraison.
3الشروط القانونيةConditions légales
من الوضع القانوني حتى الرجوع: شنو كيفرض القانون 31-08 والقانون 09-08.Du statut au retour : ce qu’imposent les lois 31-08 et 09-08.
1
الوضع القانونيStatut
مقاول ذاتي (0.5% حتى 500,000 درهم)، ولا شركة بحال SARL AU. إلا غادي تستورد بسميتك، المقاول الذاتي ما كيناسبش.Auto-entrepreneur (0,5 % jusqu’à 500 000 DH) ou société type SARL AU. Si vous importez en votre nom, l’auto-entrepreneur ne convient pas.
2
التصريح لـCNDPDéclaration CNDP
قبل ما تبدا تجمع سميات، أرقام وعناوين الزبناء. رقم الوصل كيتكتب فالموقع.Avant de collecter noms, numéros et adresses. Le numéro de récépissé figure sur le site.
3
المعلومات والشروطInformations et CGV
السمية، التيليفون، العنوان، الثمن، التوصيل، حق الرجوع، وشروط البيع لي الزبون كيقبلها قبل ما يأكد.Identité, téléphone, adresse, prix, livraison, rétractation, et CGV acceptées avant la confirmation.
4
التوصيل والرجوعLivraison et retour
تأكيد مكتوب على الأكثر نهار التوصيل، التوصيل فـ30 يوم، الرجوع فـ7 أيام، والفلوس فـ15 يوم.Confirmation écrite au plus tard à la livraison, livraison sous 30 jours, rétractation 7 jours, remboursement sous 15 jours.
شروط أخرى خاصك تعرفهاAutres règles à connaître
أنت المسؤول قدام الزبون على التوصيل، حتى إلا شركة التوصيل ولا المورد هو لي غلط (المادة 26).Vous répondez de la livraison envers le client, même si l’erreur vient du livreur ou du fournisseur (art. 26).
إلا عندك سجل تجاري، الرقم ديالو كيتكتب فالعرض. وإلا كنتي خاضع للـTVA، رقم التعريف الضريبي (المادة 29).Si vous êtes inscrit au RC, son numéro figure dans l’offre ; si vous êtes assujetti à la TVA, votre identifiant fiscal (art. 29).
حق الرجوع ما كيطبقش على السلعة لي تصاوبات على قياس الزبون، ولا لي كتخسر بسرعة، ولا البرامج لي تحلات (المادة 38).Pas de rétractation pour un produit personnalisé, périssable, ou un logiciel descellé (art. 38).
أنت لي كتضمن الأمان ديال طرق الدفع لي كتعرض (المادة 35).Vous garantissez la sécurité des moyens de paiement proposés (art. 35).
المقاول الذاتي: واش «البيع عبر الإنترنت» كاين بهاد الاسم فلائحة الأنشطة، خاصها تتأكد عند التسجيل.Auto-entrepreneur : l’intitulé exact « vente en ligne » dans la liste des activités est à vérifier à l’inscription.
أخطاء كتكلفErreurs qui coûtent
تبيع بلا سمية ولا تيليفون ولا شروط واضحة: الغرامة من 1,200 حتى 10,000 درهم (المادة 177).Vendre sans identité, téléphone ou CGV claires : amende de 1 200 à 10 000 DH (art. 177).
ترفض ترجع الفلوس للزبون لي رجع السلعة فالوقت: من 1,200 حتى 50,000 درهم (المادة 178).Refuser de rembourser un client dans les délais : 1 200 à 50 000 DH (art. 178).
ما توصلش الكوموند فـ30 يوم بلا اتفاق: من 2,000 حتى 20,000 درهم (المادة 179).Ne pas livrer sous 30 jours sans accord : 2 000 à 20 000 DH (art. 179).
تجمع أرقام الزبناء بلا تصريح لـCNDP: من 10,000 حتى 100,000 درهم (المادة 52 من القانون 09-08).Collecter des numéros sans déclaration CNDP : 10 000 à 100 000 DH (art. 52, loi 09-08).
الـdropshipping، السلعة من برا، والدفعDropshipping, marchandise étrangère et paiement
ما لقيناش قانون خاص بالـdropshipping. هو بيع عن بعد: القانون 31-08 كيطبق عليك كاملا.Aucun texte spécifique au dropshipping trouvé : c’est de la vente à distance, la loi 31-08 s’applique entièrement.
من 1 يوليوز 2022، الشرا من المنصات الدولية ديال التجارة الإلكترونية ما بقاش معفي من الديوانة، كيفما كانت القيمة. الإعفاء حتى 1,250 درهم بقا غير للإرساليات بين الأفراد بلا هدف تجاري (حسب بلاغ الديوانة كيف نقلاتو الصحافة).Depuis le 1er juillet 2022, les achats sur plateformes internationales ne sont plus exonérés de douane, quelle que soit la valeur. La franchise de 1 250 DH reste réservée aux envois non commerciaux entre particuliers (communiqué de la douane relayé par la presse).
الدفع بالكارط: من 2025، ماشي غير CMI لي كيقبل الأداء، كاينين مؤسسات أداء أخرى مرخصة من بنك المغرب. قارن العروض والعمولات وتأكد بلي الجهة مرخصة.Paiement par carte : depuis 2025, l’acquisition n’est plus réservée au CMI ; d’autres établissements agréés par Bank Al-Maghrib opèrent. Comparez offres et commissions et vérifiez l’agrément.
الدفع عند التوصيل: ما لقيناش رقم رسمي على نسبة الرفض. حسبها من التجربة ديالك ولا من العرض ديال شركة التوصيل (خاصها تتأكد).Paiement à la livraison : aucun taux officiel de refus trouvé. Estimez-le avec votre historique ou l’offre du livreur (à vérifier).
المصادر: القانون 31-08 (المواد 25–40 و177–179، النص الفرنسي على موقع ONSSA)؛ القانون 09-08 ولائحة المخالفات والعقوبات، وصفحة «مطابقة المواقع الإلكترونية» (CNDP)؛ الدليل الجبائي للمقاول الذاتي (وزارة الاقتصاد والمالية، 2020)؛ المرسوم 2-22-438 وبلاغ الديوانة (Le360، يونيو 2022)؛ بلاغ مجلس المنافسة وبنك المغرب حول الأداء الإلكتروني، وMédias24 (يوليوز 2025). تاريخ الاطلاع: 10 أكتوبر 2026.Sources : loi 31-08 (art. 25–40 et 177–179, texte français sur le site de l’ONSSA) ; loi 09-08, liste des infractions et sanctions, page « Conformité des sites web » (CNDP) ; guide fiscal de l’auto-entrepreneur (MEF, 2020) ; décret 2-22-438 et communiqué de la douane (Le360, juin 2022) ; communiqué Conseil de la concurrence et Bank Al-Maghrib sur le paiement électronique, Médias24 (juillet 2025). Consultés le 10 octobre 2026.
4التكاليف والتمويلCoûts et financement
شنو خاص الدراسة تحسب، وكيفاش يتمول المشروع؟Ce que l’étude doit chiffrer, et comment financer le projet
التكاليف (حسب العروض)Les coûts (selon devis)
المتجر: اشتراك فمنصة ولا موقع مصاوب، الدومين والاستضافة.Boutique : abonnement plateforme ou site sur mesure, domaine et hébergement.
عمولة الدفع بالكارط، ولا مصاريف جمع الفلوس عند التوصيل.Commission de paiement par carte, ou frais d’encaissement à la livraison.
التوصيل لكل كوليا، والكوليات لي كترجع ولا كتترفض.Livraison par colis, et colis retournés ou refusés.
السلعة الأولى، التغليف، والديوانة إلا كانت السلعة من برا.Stock initial, emballage, et douane si la marchandise vient de l’étranger.
الإشهار فالسوشيال ميديا: هو أكبر مصروف شهري عند بزاف ديال المتاجر.Publicité sur les réseaux sociaux : souvent la plus grosse charge mensuelle.
الخدمة: التأكيد بالتيليفون، التغليف، والرد على الزبناء.Main-d’œuvre : confirmation téléphonique, emballage, service client.
الخزينة ديال الشهور الأولى (BFR). ما لقيناش تكلفة متوسطة رسمية: كلشي حسب العروض.Trésorerie des premiers mois (BFR). Aucun coût moyen officiel trouvé : tout se chiffre sur devis.
التمويلLe financement
التجارة الإلكترونية كتبدا غالبا بميزانية صغيرة: السلعة والإشهار هوما لي كياكلو الفلوس، ماشي التجهيز.L’e-commerce démarre souvent avec un petit budget : stock et publicité absorbent l’argent, pas l’équipement.
Damane Intelak (Tamwilcom): ضمانة على القرض البنكي للمقاولات الجديدة، والطلب كيدوز من البنك.Damane Intelak (Tamwilcom) : garantie du crédit bancaire des jeunes entreprises, demande via la banque.
البنك كيتسنى business plan كيبين تكلفة الزبون (الإشهار)، نسبة الرجوع، والهامش، ماشي غير «غادي نبيع بزاف».La banque attend un business plan montrant coût d’acquisition (publicité), taux de retour et marge, pas seulement des ventes espérées.
علاش بزاف ديال المتاجر أونلاين كيبيعو وما كيربحوش؟Pourquoi beaucoup de boutiques vendent sans gagner ?
الإشهار كياكل الهامش: إلا كل كوموند كتكلفك فالإشهار أكثر من الهامش ديالها، كل ما بعتي كثر كتخسر كثر.La publicité mange la marge : si chaque commande coûte plus en pub que sa marge, plus vous vendez, plus vous perdez.
الكوليات لي كيترفضو: فالدفع عند التوصيل، الكوليا لي ترفضات كتخلص عليها التوصيل وما كتدخلش فلوس. ما لقيناش رقم رسمي على النسبة.Colis refusés : en paiement à la livraison, un colis refusé coûte la livraison sans rien rapporter. Aucun taux officiel trouvé.
الرجوع فـ7 أيام: حق للزبون بالقانون، والفلوس خاصها ترجع فـ15 يوم. خاصك تحسب عليه من الأول.Retours sous 7 jours : droit légal du client, remboursement sous 15 jours. À prévoir dès le départ.
السلعة من برا: الديوانة والـTVA كيزيدو فالثمن، والوقت ديال التوصيل كيطول.Marchandise importée : douane et TVA renchérissent le produit, et les délais s’allongent.
تعتمد على منصة وحدة: إلا تسد الحساب ديال الإشهار ولا الصفحة، المبيعات كتوقف.Dépendance à une seule plateforme : un compte publicitaire ou une page bloqués, et les ventes s’arrêtent.
«تكوينات» كتوعد بالربح السريع: ما كاين حتى رقم رسمي كيأكد هاد الوعود. حسب بالأرقام ديالك قبل ما تخلص.« Formations » promettant des gains rapides : aucun chiffre officiel ne les confirme. Calculez avec vos chiffres avant de payer.
المصادر: القانون 31-08 (المواد 36 و37)، وقرار الديوانة 2022. ما لقيناش أرقام رسمية على نسبة رفض الكوليات ولا تكلفة الإشهار فالمغرب.Sources : loi 31-08 (art. 36 et 37) et décision douanière de 2022. Aucune donnée officielle trouvée sur le taux de refus des colis ni le coût publicitaire au Maroc.
6الدراسةL’étude
قبل ما تشري السلعة وتطلق الإشهار: دراسة كتقول ليك واش الكوموند كتخلي ليك شي حاجة.Avant d’acheter le stock et de lancer la pub : une étude qui dit si chaque commande vous laisse quelque chose.
التشخيصDiagnostic
الوضع القانوني لي يناسبك، CNDP، الديوانة، والتمويل.Statut adapté, CNDP, douane et financement.
1,000 DH
دراسة الجدوىÉtude de faisabilité
السلعة، المنافسة، الأثمنة، تكلفة الزبون، الرجوع، الهامش لكل كوموند، والسيناريوهات.Produit, concurrence, prix, coût d’acquisition, retours, marge par commande et scénarios.
من 6,000 DHDès 6 000 DH
Business plan
للبنك: 5 سنين، القسط، والخزينة شهر بشهر.Pour la banque : 5 ans, échéances, trésorerie mensuelle.
الدراسة ما كتضمنش التمويل ولا الربح.L’étude ne garantit ni le financement, ni le profit.
أسئلة كتترجع بزافQuestions fréquentes
واش نقدر ندير التجارة الإلكترونية كمقاول ذاتي؟Puis-je faire du e-commerce en auto-entrepreneur ?
الأنشطة التجارية فنظام المقاول الذاتي عندها سقف 500,000 درهم فالعام وضريبة 0.5% من المبيعات لي دخلات. واش «البيع عبر الإنترنت» كاين بهاد الاسم فلائحة الأنشطة، خاصها تتأكد عند التسجيل فـrn.ae.gov.ma. وردّ البال: «التجار المستوردين» ممنوعين من هاد النظام، يعني إلا كنتي كتستورد السلعة بسميتك، خاصك شكل آخر بحال SARL AU.Les activités commerciales de l’auto-entrepreneur sont plafonnées à 500 000 DH par an, avec un impôt de 0,5 % du chiffre d’affaires encaissé. L’intitulé exact « vente en ligne » dans la liste des activités est à vérifier lors de l’inscription sur rn.ae.gov.ma. Attention : les « marchands importateurs » sont exclus du statut ; si vous importez la marchandise en votre nom, une autre forme comme la SARL AU s’impose.
واش الـdropshipping قانوني فالمغرب؟Le dropshipping est-il légal au Maroc ?
ما لقيناش قانون خاص بالـdropshipping. هو بيع عن بعد، يعني القانون 31-08 كيطبق عليك: أنت المسؤول قدام الزبون على التوصيل والرجوع، حتى إلا المورد هو لي كيصيفط (المادة 26). إلا السلعة جاية من منصات برا، من 1 يوليوز 2022 كتخلص الديوانة كيفما كانت القيمة.Aucun texte spécifique au dropshipping n’a été trouvé. C’est de la vente à distance : la loi 31-08 s’applique et vous restez responsable envers le client de la livraison et du retour, même si c’est le fournisseur qui expédie (art. 26). Si la marchandise vient de plateformes étrangères, elle paie la douane quelle que soit sa valeur depuis le 1er juillet 2022.
واش خاصني نصرح بالمتجر ديالي لـCNDP؟Dois-je déclarer ma boutique en ligne à la CNDP ?
إلا كتجمع سمية الزبون، التيليفون ولا العنوان، نعم. الـCNDP كتقول بلي كل موقع كيجمع معطيات شخصية خاصو يصرح بالمعالجة قبل ما يبدا (القانون 09-08). بلا تصريح، الغرامة من 10,000 حتى 100,000 درهم (المادة 52).Si vous collectez le nom, le téléphone ou l’adresse du client, oui. La CNDP indique que tout site qui collecte des données personnelles doit notifier ses traitements avant de les mettre en œuvre (loi 09-08). Sans déclaration, l’amende va de 10 000 à 100 000 DH (art. 52).
شحال عندو الزبون باش يرجع السلعة؟Combien de temps le client a-t-il pour retourner un article ?
7 أيام من نهار وصلاتو السلعة، بلا ما يبرر وبلا غرامة، غير مصاريف الرجوع إلا كانت. إلا ما عطيتيهش المعلومات مكتوبة، كتولي 30 يوم. وخاصك ترجع ليه الفلوس فـ15 يوم على الأكثر (المواد 36 و37 من القانون 31-08).7 jours à compter de la réception, sans justification ni pénalité, hors frais de retour éventuels. Si les informations ne lui ont pas été confirmées par écrit, ce délai passe à 30 jours. Le remboursement doit intervenir sous 15 jours maximum (art. 36 et 37 de la loi 31-08).
شحال كتكلف دراسة الجدوى لمشروع التجارة الإلكترونية؟Combien coûte l’étude d’un projet e-commerce ?
من 6,000 درهم عند مقاولة. التشخيص بـ1,000 درهم، والـbusiness plan للبنك من 7,500 درهم.Dès 6 000 DH chez Mokawala. Diagnostic à 1 000 DH, business plan bancaire dès 7 500 DH.
المصادر: القانون 31-08 (ONSSA)، CNDP (القانون 09-08)، الدليل الجبائي للمقاول الذاتي (وزارة الاقتصاد والمالية)، بلاغ الديوانة 2022 (Le360)، مجلس المنافسة وبنك المغرب. تاريخ الاطلاع: 10 أكتوبر 2026. مراجعة وإعداد: عادل مفتاح.Sources : loi 31-08 (ONSSA), CNDP (loi 09-08), guide fiscal de l’auto-entrepreneur (MEF), communiqué de la douane 2022 (Le360), Conseil de la concurrence et Bank Al-Maghrib. Consultés le 10 octobre 2026. Rédaction : Adil Miftah.
Mokawala.ma