مشروع فالدريوش: واش البور عندكم، شنو يصلح، وشمن دراسة كتطلب البنك ولا CRI؟Un projet à Driouch : le port est-il chez vous, ce qui marche, et quelle étude exigent la banque ou le CRI ?
Nador West Med: البور فإعزانن (إقليم الناظور)، ولكن جزء من المنطقة الصناعية ديالو فأمجاو (الدريوش).Nador West Med : le port est à Iaazzanene (province de Nador), mais une partie de sa zone d’activité est à Amejjaou (Driouch).
51% من المؤسسات فجماعة الدريوش تجارة، و93% فيها من 1 حتى 3 ديال الناس.51 % des établissements de la commune de Driouch sont des commerces, 93 % ont 1 à 3 personnes.
البوابة الرسمية: حتى منطقة صناعية ما معروضة تحت اسم «Driouch» ولا «Betoya».Portail officiel : aucune zone industrielle affichée sous « Driouch » ou « Betoya ».
جماعة الدريوش فيها 15,661 نسمة (الإحصاء 2024)، والإقليم 188,191، وكان 211,059 فـ2014 (نقص 10.8%). فالجماعة كاينين 1,082 مؤسسة اقتصادية: 556 تجارة (51%)، و93% منها فيها من 1 حتى 3 ديال الناس (HCP). الإقليم فيه 569 شركة نشيطة، يعني 3.3% من جهة الشرق (OMTPME 2024، أرقام مؤقتة). على البور: Nador West Med نيت فخليج Betoya، فجماعة إعزانن لي تابعة لإقليم الناظور، ماشي الدريوش. ولكن المنطقة ديال الأنشطة ديالو جاية بين الإقليمين، وجزء منها فجماعة أمجاو (البنك الإفريقي للتنمية). الانطلاقة مبرمجة فالربع الأخير من 2026، ونهار 14 أكتوبر 2026 باقي ما كاين إعلان رسمي على بداية الخدمة التجارية. الملف كيمشي لـCRI الشرق (أقرب فرع فالناظور). مقاولة كتخدم مع مقاولين من الدريوش: دراسة الجدوى من 6,000 درهم، business plan من 7,500.La commune de Driouch compte 15 661 habitants (RGPH 2024), la province 188 191, contre 211 059 en 2014 (−10,8 %). La commune compte 1 082 établissements : 556 commerces (51 %), et 93 % ont 1 à 3 personnes (HCP). La province compte 569 sociétés actives, soit 3,3 % de l’Oriental (OMTPME 2024, provisoire). Sur le port : Nador West Med est en baie de Betoya, dans la commune d’Iaazzanene, rattachée à la province de Nador, pas à Driouch. Mais sa zone d’activité est à cheval sur les deux provinces, avec une partie dans la commune d’Amejjaou (Banque africaine de développement). Le démarrage est prévu au 4e trimestre 2026 ; au 14 octobre 2026, aucune annonce officielle de mise en service commerciale. Le dossier passe par le CRI de l’Oriental (annexe la plus proche : Nador). Mokawala travaille avec des entrepreneurs de Driouch : faisabilité dès 6 000 DH, business plan dès 7 500 DH.
15,661نسمة فجماعة الدريوش (2024)habitants, commune de Driouch (2024)
1,082مؤسسة اقتصادية (HCP)établissements (HCP)
188,191نسمة فالإقليم (2024)habitants, province (2024)
195,000راس ديال الغنم فالإقليمovins dans la province
2المشاريع المناسبةProjets adaptés
6 مشاريع كيتلاقاو مع الأرقام ديال الدريوش، وكل واحد عندو محاكي.6 projets qui collent aux chiffres de Driouch, chacun avec son simulateur.
ما كاين حتى مصدر رسمي كيقول «هادا المشروع كيربح فالدريوش». اخترنا هاد المشاريع من الأرقام الرسمية ديال الإقليم (التجارة، الماشية، Betoya)، وكل بطاقة كتوريك علاش، وشنو الخطر، وفين تحسب الأرقام ديالك.Aucune source officielle ne dit « ce projet est rentable à Driouch ». Nous avons choisi ces projets à partir des chiffres officiels de la province (commerce, élevage, Betoya) ; chaque carte dit pourquoi, le risque, et où calculer vos chiffres.
النقل واللوجستيكTransport et logistique
علاش: جزء من المنطقة الصناعية ديال Betoya فجماعة أمجاو، ومصنع ديال العجلات (6.7 مليار درهم) معلن فيها، والطريق بين الدريوش والبور (27 كلم) فوق 95% حسب الصحافة (خاصها تتأكد). الخطر: البور باقي ما تحلش رسميا للتجارة: ما تشري حتى كاميو قبل عقد مكتوب. والقانون كيطلب قدرة مالية ديال 15,000 درهم لكل كاميو بجوج محاور.Pourquoi : une partie de la zone d’activité de Betoya est à Amejjaou, une usine de pneus (6,7 MMDH) y est annoncée, et la route Driouch–port (27 km) dépasse 95 % selon la presse (à confirmer). Risque : le port n’est pas encore ouvert au commerce : n’achetez aucun camion sans contrat écrit. La loi exige une capacité financière de 15 000 DH par camion à deux essieux.
علاش: الإقليم فيه حوالي 195,000 راس ديال الغنم، و30,000 معزة، و12,700 بقرة (المديرية ديال الفلاحة عبر CRI، 2022). وFDA كيعطي 6,000 درهم على العجلة المستوردة. الخطر: الجفاف وثمن العلف: احسب السنة الخايبة قبل السنة المزيانة.Pourquoi : la province compte environ 195 000 ovins, 30 000 caprins et 12 700 bovins (Direction de l’agriculture via le CRI, 2022). Le FDA verse 6 000 DH par génisse importée. Risque : sécheresse et prix des aliments : calculez la mauvaise année avant la bonne.
علاش: 556 تجارة فالجماعة، و4,168 أسرة، والتجارة هي القطاع لي فيه كثر الخدمة فالإقليم (21.3% من الخدامة المصرح بهم، OMTPME). الخطر: هامش صغير، و13 سوق أسبوعي فالإقليم كيضاربو على الثمن، والسكان نقصو 10.8% بين 2014 و2024.Pourquoi : 556 commerces et 4 168 ménages dans la commune ; le commerce est le premier secteur employeur de la province (21,3 % des emplois déclarés, OMTPME). Risque : marge faible, 13 souks hebdomadaires qui tirent les prix, et une population en baisse de 10,8 % entre 2014 et 2024.
علاش: الدريوش (15,661)، ميضار (15,391) وبن الطيب (15,002): تلاتة ديال المراكز قراب لبعضهم، والخبز حاجة يومية. الخطر: الخبز بـ1.20 درهم فيه هامش صغير، والإذن الصحي خاصو يكون قبل ما تحل. الربح كيجي من الحلويات والتوزيع.Pourquoi : Driouch (15 661), Midar (15 391) et Ben Taieb (15 002) : trois centres proches, et le pain est un achat quotidien. Risque : le pain à 1,20 DH laisse peu de marge, et l’autorisation sanitaire est exigée avant l’ouverture. La marge vient de la pâtisserie et de la distribution.
علاش: فالإحصاء ديال 2014، غير 8.7% من العيالات (15 عام وفوق) كانو نشيطات فالإقليم، والمقاول الذاتي يقدر يخدم من الدار. الخطر: المناولة بلا عقد مكتوب، والطلب الصغير فالمدينة: خاصك تبيع حتى برا الدريوش.Pourquoi : au RGPH 2014, seulement 8,7 % des femmes (15 ans et +) étaient actives dans la province, et l’auto-entrepreneur peut travailler à domicile. Risque : sous-traitance sans contrat écrit, et petit marché local : il faut vendre aussi hors de Driouch.
علاش: 93% من المؤسسات فالجماعة فيها من 1 حتى 3 ديال الناس، والبطالة فجهة الشرق 22.1% (2025)، والدعم ديال الجهة كيهضر على المقاولين الذاتيين حتى 200,000 درهم (خاصو يتأكد). الخطر: تبدا بلا احتياط ديال الخزينة.Pourquoi : 93 % des établissements de la commune ont 1 à 3 personnes, le chômage est de 22,1 % dans l’Oriental (2025), et l’aide régionale cite les auto-entrepreneurs jusqu’à 200 000 DH (à confirmer). Risque : démarrer sans réserve de trésorerie.
الأرقام: HCP (RGPH 2014 و2024، CEE 2023/24)، OMTPME (التقرير الجهوي ديال الشرق 2026، أرقام مؤقتة)، CRI الشرق (الفلاحة فالجهة، 2022). مصنع العجلات والطريق ديال البور من الصحافة: خاصهم يتأكدو. هادي ماشي وعود بالربح: كل مشروع خاصو دراسة على البلاصة والسوق.Chiffres : HCP (RGPH 2014 et 2024, CEE 2023/24), OMTPME (rapport régional Oriental 2026, provisoire), CRI de l’Oriental (agriculture régionale, 2022). Usine de pneus et route du port : presse, à confirmer. Ce ne sont pas des promesses de rentabilité : chaque projet demande une étude du lieu et du marché.
3البور والمناطق الصناعيةPort et zones industrielles
البور فإقليم الناظور، ولكن جزء من المنطقة الصناعية ديالو فالدريوش.Le port est dans la province de Nador, mais une partie de sa zone industrielle est à Driouch.
البحث على «Driouch» و«Midar» و«Kebdani» و«Betoya» و«Amejjaou» و«Mtalssa» فالبوابة الرسمية ديال وزارة الصناعة (zonesindustrielles.gov.ma) ما كيعطي حتى نتيجة. المشاريع لي تحت معلنة، ولكن ما فيهاش بقع معروضة للعموم.Les recherches « Driouch », « Midar », « Kebdani », « Betoya », « Amejjaou » et « Mtalssa » sur le portail officiel du ministère de l’Industrie (zonesindustrielles.gov.ma) ne donnent aucun résultat. Les projets ci-dessous sont annoncés, mais sans lots affichés au public.
المشروعProjet
فين بالضبطOù exactement
الحالةStatut
العرضOffre
الثمنPrix
البور Nador West MedPort Nador West Med
خليج Betoya، جماعة إعزانن، إقليم الناظورBaie de Betoya, commune d’Iaazzanene, province de Nador
الانطلاقة مبرمجة فالربع الأخير من 2026؛ نهار 14 أكتوبر 2026 ما كاين حتى إعلان رسمي على الخدمة التجاريةDémarrage prévu au 4e trimestre 2026 ; au 14 octobre 2026, aucune annonce officielle de service commercial
بور فالمياه العميقة. 51 مليار درهم ديال الاستثمار (منها 20 خاص)Port en eau profonde. 51 MMDH d’investissement (dont 20 privés)
—
المنطقة الصناعية ديال Betoya (منطقة حرة)Zone d’activité de Betoya (zone franche)
بين إقليم الناظور وإقليم الدريوش؛ جزء منها فجماعة أمجاوÀ cheval sur les provinces de Nador et de Driouch ; une partie dans la commune d’Amejjaou
700 هكتار فالمرحلة الأولى، مع البور700 ha en 1re phase, avec le port
مصنع العجلات Goldensun (6.7 مليار درهم، 52 هكتار) معلن فأمجاو، الإنتاج مبرمج فبداية 2027 (الصحافة)Usine de pneus Goldensun (6,7 MMDH, 52 ha) annoncée à Amejjaou, production prévue début 2027 (presse)
ما منشورشNon publié
منطقة «Borhayel»Zone « Borhayel »
جماعة امطالسة، إقليم الدريوشCommune de Mtalssa, province de Driouch
معلنة من وزير الداخلية (شتنبر 2025)، باقي فالتخطيط: خاصها تتأكدAnnoncée par le ministre de l’Intérieur (septembre 2025), encore en planification : à confirmer
523 هكتار، صناعة ولوجستيك523 ha, industrie et logistique
ما منشورشNon publié
الحديقة الصناعية ديال سلوانParc industriel de Selouane
إقليم الناظورProvince de Nador
خدامة (2011)، البيع جاريOpérationnel (2011), en commercialisation
50 هكتار (30 صافية)، أقرب منطقة خدامة فالبوابة الرسمية50 ha (30 nets), zone opérationnelle la plus proche sur le portail officiel
الملف كيتقدم عبر CRI-INVEST ديال المركز الجهوي للاستثمار ديال الشرق (orientalinvest.ma).Dépôt via CRI-INVEST du CRI de l’Oriental (orientalinvest.ma).
ما كاينش فرع CRI فالدريوش فالموقع ديالهم. أقرب فرع فالناظور: +212 536 32 04 01.Pas d’annexe CRI à Driouch sur leur site. Annexe la plus proche, Nador : +212 536 32 04 01.
إلا كان المشروع ديالك كيتسنى Betoya ولا البور: وجد الدراسة دابا، ولكن ما تشري والو وما تكري والو حتى يتحلو الطلبات رسميا.Si votre projet attend Betoya ou le port : préparez l’étude maintenant, mais n’achetez et ne louez rien avant l’ouverture officielle des demandes.
فين كيطيحو الطلبات:Où les demandes échouent :
كتقول «البور فالدريوش» فالملف: البور فإعزانن (الناظور). كتب الجماعة الصحيحة.Écrire « le port est à Driouch » dans le dossier : il est à Iaazzanene (Nador). Indiquez la bonne commune.
كتحسب على منطقة حرة ولا إعفاءات قبل ما تتأكدها كتابيا.Compter sur une zone franche ou des exonérations sans confirmation écrite.
كتشري أرض حدا Betoya على أساس «غادي تطلع»: التصميم ديال المنطقة ماشي وعد.Acheter un terrain près de Betoya parce qu’« il va prendre de la valeur » : le plan de zone n’est pas une promesse.
المصادر: zonesindustrielles.gov.ma (البحث على «Driouch» و«Betoya» وغيرهم)، nadorwestmed.ma، HCP (الرمز الجغرافي ديال إعزانن تابع لإقليم الناظور)، البنك الإفريقي للتنمية (وثائق المشروع)، maroc.ma (بلاغ الديوان الملكي 28 يناير 2026)، orientalinvest.ma. Borhayel، مصنع العجلات، والحالة ديال البور فأكتوبر 2026: من الصحافة، خاصهم يتأكدو. تاريخ الاطلاع: 14 أكتوبر 2026.Sources : zonesindustrielles.gov.ma (recherches « Driouch », « Betoya », etc.), nadorwestmed.ma, HCP (code géographique d’Iaazzanene rattaché à la province de Nador), Banque africaine de développement (documents du projet), maroc.ma (communiqué du Cabinet royal du 28 janvier 2026), orientalinvest.ma. Borhayel, usine de pneus et état du port en octobre 2026 : presse, à confirmer. Consultés le 14 octobre 2026.
4الدعم فالجهةAides dans la région
فالدريوش، الدعم الجهوي مكتوب ولكن بلا نداء مفتوح: البنك هو الطريق الأولى لأغلب المشاريع.À Driouch, l’aide régionale existe sur le papier sans appel ouvert : la banque reste la première voie pour la plupart des projets.
مجلس جهة الشرق (عبر CRI)Conseil régional de l’Oriental (via le CRI)
صفحة CRI كتقول: 50% من الاستثمار للمقاولات الصغيرة جدا (من 200,000 حتى مليون درهم، مع 2 حتى 5 مناصب) وللمقاولين الذاتيين (حتى 200,000 درهم)، للي عمرو 45 عام ولا أقل.La page du CRI indique 50 % de l’investissement pour les TPE (200 000 DH à 1 MDH, 2 à 5 emplois) et les auto-entrepreneurs (jusqu’à 200 000 DH), porteur de 45 ans au plus.
ولكن الصفحة بلا تاريخ، وما لقيناش نداء مفتوح فـ2026: خاصها تتأكد مع CRI قبل ما تحسبها.Mais la page n’est pas datée et aucun appel ouvert en 2026 n’a été trouvé : à confirmer auprès du CRI avant de la compter.
ميثاق الاستثمار (CRI)Charte de l’investissement (CRI)
البرنامج TPME: استثمار من 1 حتى 50 مليون درهم.Dispositif TPME : 1 à 50 MDH.
الملف كيتقدم عبر CRI-INVEST.Dossier via CRI-INVEST.
الشركات ديال إقليم الدريوش صغار: 569 شركة نشيطة (3.3% من الجهة) و1% من رقم المعاملات ديال الجهة، ولكن القيمة المضافة طلعات 21.1% فـ2024 (OMTPME، مؤقت). البنك غادي يطلب أرقام واضحة.Les entreprises de la province de Driouch sont petites : 569 sociétés actives (3,3 % de la région) et 1 % du chiffre d’affaires régional, mais une valeur ajoutée en hausse de 21,1 % en 2024 (OMTPME, provisoire). La banque demandera des chiffres clairs.
الملف هو business plan بنكي فيه الـBFR والمساهمة ديالك.Le dossier : un business plan bancaire avec BFR et apport.
نفس الأداة ديال الصفحة شمن دراسة خاصاك؟. المثال: 300,000 درهم و2 مناصب (مشروع خدمات صغير). بدل الأرقام بالأرقام ديالك.Même outil que la page Quelle étude choisir ?. Exemple : 300 000 DH et 2 emplois (petit projet de services). Remplacez par vos chiffres.
6الدريوش بالأرقامDriouch en chiffres
السوق ديال الدريوش: تجارة صغيرة، فلاحة وماشية، وسكان كينقصو.Le marché de Driouch : petit commerce, agriculture et élevage, et une population en baisse.
المؤشرIndicateur
القيمةValeur
المصدرSource
السكان: جماعة الدريوشPopulation : commune de Driouch
15,661 (4,168 أسرة)15 661 (4 168 ménages)
HCP, RGPH 2024
السكان: إقليم الدريوشPopulation : province de Driouch
ما كاين حتى مصدر رسمي كيرتب المشاريع الصغيرة لي كتنجح فالدريوش، وما لقيناش رقم رسمي على الجالية فالإقليم: الأرقام فوق هي التوزيع الرسمي ديال السكان والمؤسسات.Aucune source officielle ne classe les petits projets qui réussissent à Driouch, et aucun chiffre officiel sur la diaspora de la province n’a été trouvé : les chiffres ci-dessus sont la répartition officielle de la population et des établissements.
7مقاولة مع مقاولين الدريوشMokawala avec les entrepreneurs de Driouch
مقاولة كتخدم مع مقاولين من الدريوش: المكتب فطنجة، والملف كيتوجد لـCRI الشرق والبنك.Mokawala travaille avec des entrepreneurs de Driouch : bureau à Tanger, dossier préparé pour le CRI de l’Oriental et la banque.
التشخيصDiagnostic
شمن دراسة، لأي جهة، وشنو ناقص.Quelle étude, pour quel organisme, ce qui manque.
1,000 DH
دراسة الجدوى / دراسة البقعةFaisabilité / étude pour le lot
السوق، الموسم، التقني، والأرقام على 5 سنين.Marché, saisonnalité, technique et chiffres sur 5 ans.
من 6,000 DHDès 6 000 DH
Business plan
للبنك، انطلاقة، الميثاق ولا المستثمر. حوالي 15 يوم.Pour la banque, Intelaka, la Charte ou l’investisseur. Environ 15 jours.
دراسة التأثير على البيئة، التصاميم والطبوغرافيا: كننسقو مع مكاتب معتمدة. الدراسة ما كتضمنش البقعة ولا المنحة ولا القرض. عندك مشروع فالناظور؟ شوف صفحة الناظور.EIE, plans et topographie : coordination avec des bureaux agréés. L’étude ne garantit ni le lot, ni la prime, ni le crédit. Un projet à Nador ? Voir la page Nador.
أسئلة كتترجع بزافQuestions fréquentes
شنو هوما المشاريع المناسبة فالدريوش؟Quels projets conviennent à Driouch ?
ما كاين حتى مصدر رسمي كيرتب المشاريع لي كتربح فالدريوش. اللي كاين هو الأرقام: 51% من المؤسسات فالجماعة تجارة، و93% فيها من 1 حتى 3 ديال الناس، والإقليم فيه حوالي 195,000 راس ديال الغنم، وجزء من المنطقة الصناعية ديال Betoya فجماعة أمجاو. من هاد الأرقام: النقل واللوجستيك، تربية الماشية، البقالة، المخبزة، الخياطة، والمشاريع بميزانية صغيرة. كل واحد خاصو دراسة على البلاصة والسوق.Aucune source officielle ne classe les projets rentables à Driouch. Les chiffres : 51 % des établissements de la commune sont des commerces, 93 % ont 1 à 3 personnes, la province compte environ 195 000 ovins, et une partie de la zone d’activité de Betoya est dans la commune d’Amejjaou. D’où : transport et logistique, élevage, épicerie, boulangerie, couture et projets à petit budget. Chacun demande une étude du lieu et du marché.
واش البور ديال Nador West Med فالدريوش؟Le port Nador West Med est-il à Driouch ?
البور نيت فخليج Betoya، فجماعة إعزانن، وهاد الجماعة تابعة لإقليم الناظور (HCP، الإحصاء 2024). ولكن حسب البنك الإفريقي للتنمية، المنطقة ديال الأنشطة ديال البور جاية بين إقليم الناظور وإقليم الدريوش، وجزء منها فجماعة أمجاو. الانطلاقة مبرمجة فالربع الأخير من 2026، ونهار 14 أكتوبر 2026 ما كاين حتى إعلان رسمي على بداية الخدمة التجارية.Le port est en baie de Betoya, dans la commune d’Iaazzanene, rattachée à la province de Nador (HCP, RGPH 2024). Mais selon la Banque africaine de développement, sa zone d’activité est à cheval sur les provinces de Nador et de Driouch, avec une partie dans la commune d’Amejjaou. Le démarrage est prévu au 4e trimestre 2026 ; au 14 octobre 2026, aucune annonce officielle de mise en service commerciale.
فين نلقى بقعة صناعية فالدريوش؟Où trouver un lot industriel à Driouch ?
البحث على «Driouch» و«Midar» و«Betoya» و«Amejjaou» فالبوابة ديال وزارة الصناعة ما كيعطي حتى منطقة. كاينين جوج مشاريع معلنين: المنطقة الصناعية ديال Betoya (جزء منها فأمجاو)، ومنطقة «Borhayel» فجماعة امطالسة (523 هكتار، معلنة فـ2025، باقي فالتخطيط، خاصها تتأكد). أقرب منطقة خدامة فالبوابة هي الحديقة الصناعية ديال سلوان (الناظور).Les recherches « Driouch », « Midar », « Betoya » et « Amejjaou » sur le portail du ministère ne donnent aucune zone. Deux projets sont annoncés : la zone d’activité de Betoya (en partie à Amejjaou) et la zone « Borhayel » à Mtalssa (523 ha, annoncée en 2025, encore en planification, à confirmer). La zone opérationnelle la plus proche sur le portail est le parc industriel de Selouane (Nador).
شحال كتكلف دراسة الجدوى فالدريوش عند مقاولة؟Combien coûte une étude à Driouch chez Mokawala ?
التشخيص 1,000 درهم. دراسة الجدوى من 6,000 درهم. الـbusiness plan من 7,500 درهم. المكتب فطنجة، والملف كيتوجد لـCRI الشرق وللبنك.Diagnostic 1 000 DH. Faisabilité dès 6 000 DH. Business plan dès 7 500 DH. Bureau à Tanger, dossier préparé pour le CRI de l’Oriental et la banque.
المصادر: HCP (RGPH 2014 و2024، CEE 2023/24)، zonesindustrielles.gov.ma، nadorwestmed.ma، maroc.ma، البنك الإفريقي للتنمية، orientalinvest.ma، OMTPME (التقرير الجهوي ديال الشرق 2026، أرقام مؤقتة). تاريخ الاطلاع: 14 أكتوبر 2026. مراجعة وإعداد: عادل مفتاح.Sources : HCP (RGPH 2014 et 2024, CEE 2023/24), zonesindustrielles.gov.ma, nadorwestmed.ma, maroc.ma, Banque africaine de développement, orientalinvest.ma, OMTPME (rapport régional Oriental 2026, chiffres provisoires). Consultés le 14 octobre 2026. Rédaction et vérification : Adil Miftah.
